Nagorno Karabah između Rusije i NATO-a: Nakon 22 godine ponovo konflikt na Kavkazu

Nova eskalacija sukoba u Nagorno Karabahu poslije skoro 22 godine mira ponovo je prvi plan izbacila ovaj “zamrznuti konflikt” sa Kavkaza čije ponovno paljenje može imati daleko šire i opasnije posljedice od regionalnog rata.

Teritorija Nagorno-Karabaha danas je, u velikoj mjeri, još uvijek predmet spora između Jermenije i Azerbejdžana. Ove dvije nacije, koje dijele taj prostor, počele su sukob oko njega tokom 1988. godine, još za vrijeme Sovjetskog Saveza. Raspadom zajedničke države, već 1991. godine izbio je rat koji je trajao sve do 1994. godine, kada je Rusija uspješno izdejstvovala primirje, piše Srbija danas.

Od tada je bilo sporadičnih okršaja koji nisu ozbiljnije narušavali primirije. Međutim, nova razmjena vatre, koja je uključivala korišćenje teške artiljerije i avijacije, prijeti da ovaj trusni prostor između Rusije i Turske baci u nove ratove. Portparol jemenskog Ministarstva odbrane Artsrun Hovhanisjan je za agenciju AP rekao da se borbe odvijaju duž čitave “kontrolne linije” koja razdvaja Nagorno-Karabah od ostatka Azerbejdžana. Hovhanisjan je u odvojenoj objavi na Fejsbuku naveo da su gubici na obe strane, kao i da je pogođen jedan azerbejdžanski helikopter. Najnovije borbe predstavljaju najozbiljnije kršenje primirja od kraja jermensko-azerbejdžanskog rata. Izbijanje novog sukoba na tom prostoru može lako da uvuče i druge međunarodne aktere što bi imalo katastrofalne posljedice po međunarodne odnose. Azerbejdžan, kao izvoznik nafte, posjeduje jaču oružanu silu, ali Jermenija je član ODKB-a i već ima ruske trupe stacionirane na svojoj teritoriji. Ako bi došlo do situacije u kojoj bi ruske trupe morale da se brane ili odgovore na vatru, vrlo brzo bi se, kao i prije 100 godina “aktivirao niz saveza” kojim bi interesne strane, poput ODKB-a i Turske (a time i NATO saveza) ušle u novi svjetski rat. Odnos snaga Trenutno, azerbejdžanska vojska broji oko 85.000 pripadnika.

Pored toga, tu su i 300.000 bivših vojnika koji su služili vojsku u posljednjih petnaest godina. Azerbejdžanska avijacija i PVO broji oko 8.000 pripadnika, 106 aviona i 35 helikoptera. Pritom, veliki saveznik Azerbejdžana i njenih oružanh snaga je Turska, članica NATO saveza.

Sa druge strane, oružane snage Republike Jermenije danas broje oko 81.000 aktivnih i oko 32.000 vojnika i oficira u rezervnom sastavu. Nacionalna granična služba je zadužena za sigurnost duž granice sa Gruzijom i Azerbejdžanom, dok ruske trupe kontrolišu granicu prema Turskoj i Iranu. Po potrebi, vojska je u stanju da mobiliše sve vojno sposobne muškarce starosti od 15 do 59 godina, piše Srbija danas.

Članica ODKB

Od 1992. godine Jermenija je članica članica ODKB-a. Ima razvijenu vojnu saradnju sa Rusijom, čije prisustvo u vojnim bazama u zemlji je produženo do 2044. godine. Kao članica Ugovora, može da računa na podršku članica ODKB. Ovde ne treba zanemariti ni oružane snage Republike Nagorno-Karanah, koje su nastavile da se razvijaju u periodu poslije rata. One se sastoje od pješadije, tenkova, artiljerije, PVO sistema i avijacije. Snage imaju 25.000 aktivnih vojnika i 30.000 u rezervi. Valja podsjetiti da je aktuelna jermenska vlada odustala od pridruživanja EU i odlučila se za ulazak u Evroazijsku ekonomsku uniju, odnosno, zajednicu s Rusijom, Bjelorusijom i Kazahstanom.

Članstvo u ODKB bio je slijedeći logičan korak. Azerbajdžan je generalno neutralan, ali takođe ključni saveznik Turske u regionu s kojom dijeli kulturne, etničke pa i jezičke veze, i jedan od prioriteta američkog Stejt Departmenta u jačanju američkog uticaja u tom dijelu svijeta.

Erdogan i Aliev

Moguća eskalacija sukoba između Azerbejdžana, koji je blizu da postane američki vojni saveznik, i Jermenije, zaštićene od strane Rusije, bi de facto značilo i prikriveni američko-ruski rat. Angažman Ankare u ratu na ovom prostoru vrlo brzo bi u sukob mogao da uvuče i NATO savez (prema čl. 5 Ugovora o NATO koji se odnosi na kolektivnu odbranu). O ovom scenariju je počelo da se nagađa nakon obaranja ruskog aviona od strane turske avijacije u Siriji. Osim što je Rusija sprovodila ekonomske mjere protiv Ankare, nagovješten je čitav niz drugih mogućnosti za proširenje ovog sukoba.

Jedna od takvih mogućnosti jeste i pokušaj da se napetosti prošire na Kavkaz, nemirno područje u kojem dvije sile odavno imaju međusobno suprotstavljene interese i uticaje. Turska je postala čvrst saveznik Azerbejdžana u sukobu sa Jermenijom. Dva dana nakon što je srušen ruski vojni avion, Davutoglu je iskazao snažnu podršku Azerbajdžanu rekavši da će Turska učiniti sve što je moguće da oslobodi “okupiranu teritoriju” Azerbajdžana, piše Srbija danas.

Pale i prve žrve

Portparol separatističkog predsjednika Nagorno-Karabaha David Babajan rekao je da je u borbama ubijen 12-godišnji dječak, dok je dvoje djece ranjeno u raketnoj vatri azerbejdžanskih snaga, navodi američka agencija. Azerbejdžansko ministarstvo odbrane saopštilo da je poginulo 12 njihovih vojnika. Ruski ministar spoljnih poslova Sergej Lavrov je u međuvremenu razgovarao sa šefovima diplomatija Jermenije i Azerbejdžana, pozvavši ih da zaustave nasilje, saopštilo je rusko Ministarstvo spoljnih poslova, a prenosi Tas.

(Nezavisne)

Print Friendly  Nagorno Karabah između Rusije i NATO-a: Nakon 22 godine ponovo konflikt na Kavkazu pf button both



X